Stuk voor stuk (9)

Aflevering 9 (mei 2016)

Er zijn grenzen (deel 1)

Er zijn allerlei wetten en regels die voorschrijven welke informatie in archieven bewaard moet en mag worden. Deze officiële aanwijzingen worden in de loop van de tijd bijgesteld en aan de veranderende inzichten over bewaring aangepast. Gelukkig maar. Niet alleen onze visie over wat er hoe lang bewaard moet worden verandert, ook over openbaarheid en vertrouwelijkheid wordt nu anders gedacht dan vroeger. Wat dat laatste aspect betreft (geheim of niet-geheim) is het in de praktijk nu zo dat uiteindelijk bijna alles voor iedereen toegankelijk is. Dat hoort bij onze vrije democratische cultuur.

Van een heel andere orde zijn de waarden en normen van de archiefgebruiker. Zeker als zijn onderzoek tot een publicatie leidt, kan een ethische afweging nodig zijn. Archieven bevatten nu eenmaal informatie die in eerste instantie niet was bedoeld om breed te worden verspreid, maar daar inmiddels wel vrijuit voor beschikbaar is. Ook in het Gemeentearchief Gooise Meren en Huizen is zulk materiaal aanwezig.

Zo bevatten de gemeentelijke archieven een inventarisatie van namen van burgers die op kosten van de overheid in psychiatrische ziekenhuizen werden verpleegd. De inrichtingen verstuurden jaarlijks een rekening waarin de patiënt met naam en toenaam wordt genoemd. Soms valt het een archiefbezoeker op dat uit meerdere generaties van dezelfde familie personen "van overheidswege" worden verpleegd. Dat geeft te denken. Weegt zo'n archiefvondst op tegen de niet te overziene belasting van de huidige generatie? Zelf laat ik in zo'n geval deze narigheid liever 'rusten'.

Bij wetsovertredingen ligt het voor mij anders. Ook hiervan zijn in het archief voorbeelden te vinden, bijvoorbeeld van misdrijven waarvan de nakomelingen van de dader waarschijnlijk geen weet hebben. Inachtneming van een termijn van honderd jaar (twee generaties) lijkt me lang genoeg om een historisch interessant maar wel persoonlijk feit op een fatsoenlijke manier te publiceren.
Zoals het ontslag van de Bussumse havenmeester Banis in 1911 wegens het ontvankelijk zijn voor betalingen in ruil voor gunsten. Binnenkort de publicatie van het hele verhaal.

Hans Jonker

 

Ontslag
 


Illustratie: Ontslag van de havenmeester

 

 

Laatst gewijzigd: 01/06/16