Stuk voor stuk (4)

Aflevering 4 (augustus 2015)

Bij de notaris

Als er een onderdeel van de verzameling in het Stads- en Streekarchief is dat dicht bij het persoonlijk leven komt zijn het wel de notariële archieven. Weinigen zullen beseffen dat eens de akten die je bij de notaris laat opstellen worden overgedragen aan een openbaar archief, en iedereen inzage heeft in soms ook heel persoonlijke zaken.

Een voorbeeld hiervan vormen de opeenvolgende testamenten van dezelfde persoon. Uit de gewenste veranderingen zijn hele levensverhalen te diepen. Ook de (gedwongen) veilingen die onder toezicht van een notaris hebben plaatsgevonden bieden de archiefbezoeker een inkijk in een menselijk drama. Huwelijkse voorwaarden, voogdijregelingen, akten van lening. Voorbeelden van het betreden van de persoonlijke levenssfeer via het archief.

Het al zo vele keren vertelde verhaal van Frederik van Eeden en zijn kolonie Walden kan nog eens verteld worden aan de hand van de archieven van de aan het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw in Bussum gevestigde notarissen De Bok en Scheffelaar Klots. De aankoop van de grond, de legaten, de leningen en de schuldbekentenissen, de verkoop. Wat die notarissen niet moeten hebben gedacht als ze de beroemde schrijver-arts weer eens op kantoor kregen.

Kampioen notaris-bezoek is (zoals te verwachten) met kop en schouders Joseph Hermann Biegel. Ongeveer tien á vijftien keer per jaar laat deze Spiegel-ontwikkelaar grondtransacties vastleggen. Uit de aan- en verkoopprijzen zou een geïnteresseerde onderzoeker een berekening kunnen maken van de mega-winsten die Biegel met zijn speculaties moet hebben bereikt.

Een ontroerende eenvoud spreekt uit de akte waarin Jo van Gogh-Bonger op 26 juni 1891 bij notaris De Bok de inventaris van Villa Helma aan de Koningslaan laat vastleggen. Zo weten we nu dat door het gehele pension zeil op de vloer lag en de pensiongasten zowel in ijzeren als houten ledikanten sliepen.

In de slaapkamer van Jo van Gogh en haar zoontje stonden

  • een notenhouten ledikant met springveeren matras, sprei, kussen en verdere toebehooren
  • een notenhouten waschtafel met toebehooren
  • een dito waschtafeltje en klein ovaal tafeltje
  • een notenhouten spiegelkast, daarin eenig huishoudelijk linnengoed
  • vloerkleed (zeil), kleedje, kinderbed, twee stoelen met rieten zitting, kinderwieg

De aanwezige werken van nu wereldberoemde en onbetaalbare schilders worden op enkele honderden guldens getaxeerd. Het werk van haar zwager wordt in 1891 nog helemaal niet met name genoemd (taxatie: “Diverse schilderijen en studies op tweehonderd gulden”).

Hans Jonker

 

Testament Van Gogh-Bonger
 

 

Bron:

Nieuw Notarieel Archief

Archief notaris H.P.de Bok 1883-1891

Akte 1891/54

Laatst gewijzigd: 05/08/15