Stuk voor stuk (12)

Aflevering 12 (oktober 2016)

Het mag geen naam hebben (deel 1)

Een bekende uitspraak zegt dat de geschiedenis wordt geschreven door de overwinnaars.

Mensen die slagen in het leven worden als de historieschrijvers aangewezen. Met als gevolg dat iedereen die een bijrol vervult door de hoofdrolspelers in de vergetelheid wordt gedrukt, en de figuranten al helemaal. Het maakt het verhaal overzichtelijker. En mooier.


Een prachtig voorbeeld is de ramp met het schip de ‘Flying Enterprise’ voor de Engelse kust in 1952. Kapitein Carlsen wordt een wereldheld omdat hij pas op het allerlaatst zijn schip verlaat. En die andere man dan, die ook tot het einde aan boord bleef?

Wie in historische archieven duikt wordt zich van dit soort onrechtvaardigheden bewust, als hij een spade dieper graaft en de bronnen van bekende verhalen over bekende personen nog eens nauwkeurig overleest. Veel bijrollen, veel figuranten. Dus veel verdrukten. Ofwel: veel mensen als Kenneth Dancy (zo heette de stuurman).

Een voorbeeld uit het Gemeentearchief Gooise Meren en Huizen: tijdens de Franse Tijd komen ook in het Gooi de administratieve systemen tot ontwikkeling en wordt een begin gemaakt met het in kaart brengen van mens en goed. In 1808 worden de inwoners van het gehucht Bussum geteld en op een lijst genoteerd. Deze ‘Lijst der Zielen’ kent 141 mannen en vrouwen, 177 kinderen en 41 dienstboden.

De lijst noemt uiteraard de bekende Bussummers van toen: Fokker, Krijnen, Majoor, van Thienen. Maar wat staat daar, op de laatste bladzijde, tussen de 83 armen en onvermogenden die nog eens apart genoteerd zijn? Daar staat ‘een arm kind’. Geen naam. Kennelijk woonde in 1808 in het dorpje een naamloze jongen of naamloos meisje.

De nummering wijst erop dat het arme kind ‘onder nommer’ 527 valt. Het nummer van het huishouden van kleerbleker Jan van Thienen. Met twee volwassenen en vier kinderen. Plus een kind ‘van de armen’. Zou het een onwettig kind van een van de zeven meiden of knechten zijn?

De Fokkers, Krijnens, Majoors en Van Thienens hebben hun plaats in de Bussumse geschiedenis gekregen. Ze horen bij de initiatiefnemers van de afscheiding van Naarden. Maar dat kleine Bussummertje. Wat is daar van geworden?


Hans Jonker

 

Tekst
 


arm kind
 



 

 

Laatst gewijzigd: 29/09/16