Ons gebouw in Hilversum

Aan de kop van de Oude Haven, op de Havenstraat 139, staat sinds 1932 een prominent gebouw dat de meeste Hilversummers nog kennen als Ons Gebouw. Het was bijna ook letterlijk van de gebruikers, want vakbondsleden en -bestuurders (verenigd in de Hilversumse Bestuurdersbond) financierden met hun vrijwillige bijdragen de stichting van dit rode vergaderbolwerk. Dit staat ook op de monumentale herinneringsplaat bij de voordeur. De rode bakstenen verwijzen naar de oorsprong van dit vakbondsgebouw. Het was het oorspronkelijke onderkomen van de SDAP (de voorloper van de Partij van de Arbeid) en het NVV (de voorganger van de vakbondsfederatie FNV). Architect Jan van Laren maakte een ontwerp dat verwant is aan de Amsterdamse School.

Klik voor vergroting
Ons Gebouw aan de Havenstraat, circa 1935.


Woonstudio’s

Na enkele jaren van leegstand is het pand sinds 2007 in bezit van woningcorporatie Dudok Wonen, dat het gebouw restaureerde en er achttien woonstudio’s realiseerde voor zorginstelling Sherpa. Het gebouw heeft inmiddels weer de originele hoge raampartijen in de voorgevel. Onder de noemer ‘geWoon op jezelf’ wonen er jongeren met een beperking. Dudok Wonen heeft ook nog een filmpje van Ons Gebouw op haar site geplaatst: http://www.dudokwonen.nl/over+dudok+wonen/cultureel+erfgoed/iconen/cDU470_Iconen.aspx

Concertzaal

Ons Gebouw was niet alleen het onderkomen van de SDAP en het NVV, op de bovenverdieping bevond zich een concertzaal voor 400 toehoorders. De Nederlandse Radio Unie (NRU, voorloper van de NOS) verzorgde er voor de VARA radio-uitzendingen. Ook de Arbeiders Muziekvereniging Oefening Kweekt Kennis, maakte van de zaal gebruik.

Gestapo

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat de inlichtingendienst van de Gestapo in het gebouw, dat door de Duitsers Odeon werd genoemd. Hoog in de toren van Ons Gebouw zaten toen kleine schietgaten. “Met een .50 mitrailleur konden de Duitsers zo de Havenstraat en de Oude Haven bestrijken'', vertelde timmerman Jan van Dijk van Bouwbedrijf Aalberts. In 1944 was er bij het gebouw een gaarkeuken.

Utopia

In de jaren zestig zat het roemruchte alternatieve jongerencentrum Utopia in het gebouw. Dat liep 'een tikje' uit de hand, zodat de gemeente Utopia in april 1970 na een serie vernielingen en knokpartijtjes op straat zette. Verenigingsgebouw De Delta, zo ging het grondig vertimmerde Ons Gebouw heten toen het in mei 1972 door burgemeester dr. P.J. Platteel na een tumultueuze periode heropend werd. Drie vakcentrales waren er gebroederlijk onderdak: NVV, CNV en NKV. In een subsidieverzoek voor het jaar 1977 werd onder meer gewezen op het grote aantal gebruikers. Daaruit bleek volgens de aanvragers dat De Delta in een grote behoefte voorzag. Onder de vaste gebruikers waren onder meer sportverenigingen, Beroepskeuzebureau van het Gewestelijk Arbeids Bureau, Bureau Arbeidsrecht, Omroeporganisaties, Stichting Hilversumse Gemeenschap, Humanistisch Verbond, schaakverenigingen, bridgeclub bejaarden, politieke verenigingen/partijen, Stichting Buitenlandse Werknemers, Werklozencomité, Cursussen vakopleiding en de Typeschool, terwijl de gemeente er regelmatig inspraakbijeenkomsten hield.

Vereniging

In 1971 was de vereniging Ons Gebouw opgeheven. Deze vereniging ging uit van de plaatselijke centrale van het NVV en had het gebouw Havenstraat 139 in haar bezit. Dit gebouw werd door de vereniging om niet overgedragen aan de Stichting Verenigingsgebouwen te Amsterdam, omdat exploitatie niet langer mogelijk werd geacht. NVV, NKV en CNV hebben het pand na een grondige verbouwing vervolgens geëxploiteerd. Per 5 mei 1972 werd de exploitatie gevoerd door de opgerichte stichting De Delta.

De Delta

De Stichting Verenigingsgebouwen te Amsterdam sloot het gebouw per 31 december 1981. De verliezen waren te hoog opgelopen. De gemeente had het recht van eerste aankoop omdat zij bij een eerder dreigende sluiting voor een periode van twee jaar (1979-1980) subsidie had gegeven. De gemeente besloot op 9 juni 1982 het verenigingsgebouw De Delta ter grootte van 1015 m2 tegen een prijs van 700.000 gulden te kopen. “Het is de bedoeling dat het gebouw begin 1983 in gebruik wordt genomen ten behoeve van club- en buurthuiswerk. Gedacht is daarbij onder andere aan peuterwerk, verschillende cursussen, toneel, muziek, sport (schaken, dammen, enz.) en aan activiteiten van organisaties van buurtbewoners, zoals een buurtinformatieruimte en een verbeterwinkel. Verder moet er gewoon een gezellige ontmoetingsruimte voor de buurt ontstaan. In beginsel is dit alles bestemd voor alle leeftijden”, aldus de afdeling Voorlichting van de gemeente in een brief van 17 juni ’82 aan de omwonenden. Toen dat in de loop van 1983 nog niet het geval was, hielden buurtcomités een geslaagde bezettingsactie,want de gemeente besloot vervolgens van De Delta een buurthuis te maken. Jarenlang was er ook een peuterspeelzaal gevestigd.

Klik voor vergroting
Stichting De Delta aan de Havenstraat 139, 1 mei1979.


Buurtcentrum

Op 19 september 1983 werd de Stichting Buurtcentrum Ons Gebouw opgericht. Uit de oprichtingsakte: “Het doel der stichting is: het leveren van een bijdrage aan de bevordering van het welzijn van de bewoners van het werkgebied. De stichting tracht dit doel te bereiken zonder binding aan enige partij-politieke en/of levensbeschouwelijke organisatie, onder het waarborgen van de eigenheid van de onderscheiden groeperingen”.

Achterstandsgroepen

“Het buurtcentrum wil een verdere maatschappelijke democratisering bevorderen, in die zin dat buurtbewoners een eigen bijdrage gaan leveren aan het samenlevingsgebeuren”, stond er onder meer als doelstelling in het jaarverslag 1983-1985. “Achterstandsgroepen” hadden prioriteit bij de toedeling van middelen. Enkele activiteiten die in deze jaren werden georganiseerd: disco, huiswerkbegeleiding, filmclub, meidengroep, tienerkoken, tiener- en jongereninloop, yoga, knutselclub voor vrouwen, klaverjasclub, Engelse les, jazz-ballet, bloemschikken, trimgym, koken voor mannen (!), naaicursus, exposities, volksdansen, taallessen voor buitenlanders, meidenclub voor buitenlandse meisjes, 50+ soos.

Koken voor mannen

Over de cursus Koken voor mannen werd in het jaarverslag 1983-1984 vermeld: “Met heel veel geestdrift hebben tweemaal acht mannen met succes getracht zich de kookkunst meester te maken. Deze cursussen waren speciaal gericht op mannen, die niets van het koken afwisten. Stapsgewijs zijn de meest elementaire principes van het koken uit de doeken gedaan. We mogen stellen dat deze manier van aanpak zeer in de smaak gevallen is en naar horen zeggen ook haar vruchten heeft afgeworpen”. In het jaarverslag 1984-1985 stond echter: “Om onverklaarbare redenen was hier geen animo meer voor”.

Klik voor vergrotingKlik voor vergroting
Interieur vergaderruimte in Ons Gebouw, circa 1930.Interieur vergaderruimte Ons Gebouw, circa 1930

 

Dit artikel werd geschreven door de afdeling Communicatie en gepubliceerd op de website van de gemeente Hilversum op 20 oktober 2011

Laatst gewijzigd: 09/01/12