Kindervakantiewerk

In de jaren vijftig was op vakantie gaan nog een luxe die voor de meeste Hilversummers niet was weggelegd. Omstreeks 1980 bleef nog veertig procent van de Hilversummers in de schoolvakanties thuis. In de tussenliggende jaren vervulde het Hilversumse Kindervakantiewerk een belangrijke functie. In de zomer-, paas- en herfstvakantie werd de schoolgaande jeugd aangenaam en pedagogisch verantwoord beziggehouden. Op het hoogtepunt namen meer dan 20.000 kinderen per jaar deel aan het Kindervakantiewerk. Voor dit artikel hebben wij zoals gebruikelijk geput uit materiaal uit het Streekarchief en uit het artikel ‘ik von het vein hier’; Expo-instuif en Kindervakantiewerk in Hilversum van Eddie de Paepe, gepubliceerd in Hilversums Historisch Tijdschrift ‘Eigen Perk’ 2002, nr. 4.

Burgemeester Boot op bezoek in indianendorp tijdens de Kindervakantieweek, 1960

Kerken en speeltuinen

Tot halverwege de jaren vijftig in de vorige eeuw waren het hoofdzakelijk de kerken en speeltuinen die zich het lot van thuisblijvende kinderen aantrokken. De wens om al die activiteiten te bundelen, leidde in 1954 tot de oprichting van de Commissie Kindervakantiewerk. Dat was de verdienste van de Commissie voor Jeugdwerk en Jeugdzorg (later Jeugdraad Hilversum). In de nieuwe commissie werden alle activiteiten van parochies en speeltuinen op dit gebied gebundeld.

Sociale bewogenheid

In 1955 werden ongeveer 1400 lagere-schoolkinderen uit de wijk ‘Over ‘t Spoor’ (omdat hier veel arbeiderskinderen woonden) twee weken lang op vijf verzamelpunten beziggehouden.
Jongensstad op de heide bij Zonnestraal, 1960De organisatoren werden gedreven door sociale bewogenheid. Eerste organisator was Hans van Gorkom die later onder meer spotprenten publiceerde in de Hilversumse Informatie Krant (HIK). Op 8 maart 1956 veranderde de commissie in een zelfstandige particuliere stichting. Doel: een verantwoorde vakantiebesteding van de Hilversumse schooljeugd. In die tijd waren de activiteiten nog gescheiden naar sekse en naar ‘zuil’: geen jongens bij meisjes en geen katholieken bij protestanten.

Ritmisch dansen

Op het programma van het Kindervakantiewerk stonden onder meer films en poppenkast, vrije expressie, silhouetknippen, ritmisch dansen, sport, dagtochten en een openluchtspel. Het vakantiewerk vond in de begintijd plaats bij een aantal lagere scholen (Valerius-, Huygens-, J.P. Thijsse-, Thorbecke-, en Hugo de Grootschool), het jeugdgebouw van de H. Hartparochie en de werkzolders van steendrukkerij De Jong en van Ons Huis.

De Echo

De hoofdpost/het kantoor van Kindervakantiewerk zat achtereenvolgens op de volgende plekken: in een barak, in een voormalig politiepost, in een oude villa, in een oud herenhuis in het centrum, in het voormalige Huize Royal aan het Melkpad 23 (omgedoopt tot De Echo), in het pand Violenstraat 9, in de voormalige gemeentewerf aan de Naarderstraat en in de voormalige brandweerkazerne aan de Neuweg 247. Het KVW (KinderVakantieWerk) had meer locaties waar het gelijktijdig was gevestigd. Zo waren er het kantoor (in de eerste jaren hoofdpost genoemd), een magazijn en verschillende opslagplaatsen.

Jongensstad

Opening van jongensstad door burgemeester Boot, 1960De eerste Jongensstad – waar jongens twee weken lang hutten bouwden en weer afbraken - werd in 1959 op een terrein aan het eind van de Bosdrift gehouden, de eerste Meisjesstad in 1964 op een terrein achter het Laapersveld. In 1966 vond voor het eerst de ‘vakantie-instuif’ plaats in de Expohal. Van 1 tot en met 5 augustus konden jongens en meisjes van zes tot veertien jaar zich in de hal uitleven. Activiteiten: badminton, tafeltennis, zaalvoetbal, zaalhandbal, korfbal, schaken, dammen, trampoline, judo, speelgoed, boeken, rolschaatsbaan, tekenen, schilderen, modeldozen, timmerhoek en mini-schouwburgje. In 1966 deden 12.852 kinderen mee aan de activiteiten terwijl dat er in 1965 slechts 2033 waren. Een enorme groei dus. In 1980 noteerde het KVW een recordaantal van 20.078 deelnemers.

Nieuwe onderdelen

Elk jaar kwamen er nieuwe onderdelen bij. In 1969 bijvoorbeeld een winkelgalerij, met een dameskapsalon, het modehuis Petit Paris, een supermarkt en het reisbureau Wild-West, waar een retourtje naar het Bonanzadorp gekocht kon worden. Dat lag oorspronkelijk achter het Sportpark. In 1969 kostte deelname aan de Expo-instuif 50 cent per dag. Deelname aan het ‘stadswerk’ in de diverse scholen en clubhuizen, en aan Jeugdland (de Meisjes- en Jongensstad aan het einde van het fietspad Bosdrift-Noodweg) kostte 3,50 gulden, inclusief broodmaaltijd en melk.

Decentralisatie

Vanaf midden jaren zeventig was het KVW ook actief in de ‘kleine’ vakanties en op dagen, zoals Koninginnedag. In 1979 kwam er een nieuwe opzet: club- en buurthuizen kregen een grotere rol, de activiteiten werden naar de kinderen toegebracht. Decentralisatie dus. In 1979 waren er zo’n tweehonderd kleinschalige activiteiten. Eventuele ‘witte plekken’ werden opgevuld door de ‘vliegende brigade’. Centrale activiteiten waren de Jeugdwandelvierdaagse, de voorstellingen van Circus Piste en een rondreizend poppentheater. Grootschalige activiteiten zoals de Expo-instuif gingen tot het verleden behoren.

Einde subsidie

In de daarop volgende jaren kreeg het Hilversums Kindervakantiewerk te maken met diverse gemeentelijke bezuinigingen. Besloten werd onder meer een commercieel servicebureau op te zetten dat allerlei artikelen verhuurde voor evenementen in de provincie. Later ging het bureau ook feesten en partijen voor particulieren of bedrijven organiseren. Per 1 januari 2004 werd de gemeentelijke subsidie voor het Kindervakantiewerk stopgezet.

Dit artikel werd geschreven door de afdeling Communicatie en gepubliceerd op de website van de gemeente Hilversum op 13 augustus 2010.

Terug naar boven

Laatst gewijzigd: 07/03/11