Jonkheer H.L.M. van Nispen van Sevenaer (1879-1958), burgemeester van Laren

 

Van 1909 tot 1943 en van 1945 tot 1946 kende Laren een en dezelfde burgemeester, jonkheer Hubert Louis Marie van Nispen van Sevenaer. Een zeldzaam lange periode, onze nieuwsgierigheid naar deze man is dan ook snel gewekt. Te meer daar we een onderbreking in zijn ambtsperiode zien tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook is er een straat in Laren naar hem vernoemd. De heer Van Nispen van Sevenaer werd op 6 augustus 1879 te Zevenaar geboren. Hij was 29 jaar toen hij op 1 juni 1909 benoemd werd tot burgemeester van Laren. Hij zou deze post pas voorgoed verlaten op 66-jarige leeftijd.1

De burgemeester aan zijn bureau

De burgemeester achter zijn bureau.

(Streekarchief Gooi en Vechtstreek, collectie losse aanwinsten, inventarisnummer 524)

Mooie woorden en bijzondere daden

Bij zijn afscheid werd de oud-burgemeester als volgt gekarakteriseerd: 'Altijd en in alle omstandigheden het woord van een hartelijk, joviaal mensch, de stap van een vastberaden man, de daad van een sterken wil; steeds de vrucht van een gaaf en rijp karakter'. Mooie woorden voor een wellicht bijzonder man. Maar daden zeggen vaak meer dan woorden. Zijn belangrijkste en meest in het oog springende wapenfeit was de welstandsbepaling. Hij hield van het landelijke karakter van Laren. Met lede ogen zag hij dan ook aan dat er allerlei gebouwen verrezen die naar zijn mening het fraaie aanzicht van Laren schade toebrachten. Er moest controle komen op het uiterlijk van nieuw te bouwen gebouwen.

Daarom voerde hij in 1912 als eerste van Nederland de welstandsbepaling in. Vele andere gemeenten volgden zijn voorbeeld. Bij het 25-jarig bestaan van deze welstandsbepaling ontving hij daarom een Koninklijke Onderscheiding, hij werd benoemd tot officier in de Orde van Oranje Nassau. Naast het landelijk schoon had de oud-burgemeester veel oog voor de kunstenaars die in dit dorp woonden. In zijn beginperiode woonde hij korte tijd in hotel Hamdorff waar hij al snel in contact kwam met deze groep. Hij kocht een grote verzameling kunstwerken voor de gemeente en opende talloze keren de jaarlijkse kunsttentoonstelling in hotel Hamdorff.

Wat onder zijn bestuur in 35 jaar bereikt is, is eigenlijk teveel om op te noemen. De burgemeester was populair. Dit blijkt wel uit de grootse viering van zijn ambtsjubileum op 1 juni 1934. Er was sprake van een echt dorpsfeest met onder andere een aubade, muziek, goochelvoorstellingen, een poppenkast, een ballonwedstrijd en zelfs een revue! In het maatschappelijke leven heeft Van Nispen van Sevenaer ook veel betekend. Zo was hij bijvoorbeeld voorzitter van het plaatselijk crisiscomité, vice-voorzitter van het erfgooiersinstituut Stad en Lande van Gooiland en zat hij jarenlang in het bestuur van het Goois Natuurreservaat waarvan hij na zijn aftreden honorair adviseur werd. Hij was tevens betrokken bij de oprichting van het Singer museum en was erevoorzitter van de Singer Memorial Foundation.

Tweede Wereldoorlog

De oud-burgemeester was een consciëntieus man. Dit kwam tot uiting in zijn optreden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij was niet bereid tot samenwerking met de NSB. Hij wilde wel burgemeester blijven om het volk van Laren te dienen. In de nacht van 8 op 9 februari 1943 probeerde de Hilversumse politie, in opdracht van de Sicherheitspolizei, de burgemeester in verzekerde bewaring te stellen. Hij was echter al gevlucht. In april kwam hij terug op zijn post, maar hij werd vervolgens door de Duitse autoriteiten met 'verlof' gestuurd. Op 29 mei 1943 werd hij ontslagen en later werd hem opgedragen Laren en het Gooi te verlaten voor het einde van het jaar.

Hij vestigde zich met zijn vrouw en zoon te Garderen, alwaar hij verzetswerk verrichtte. Het gezin verleende onderdak aan neergestorte piloten en zogenaamde 'springers' (door de regering of de Secret Service uit Engeland naar Nederland gezonden). Op 23 oktober 1944 kwam de SD huiszoeking doen. Zij vonden een ondergrondse schuilplaats met wapens en munitie. Gelukkig konden Van Nispen en zijn gezin ontkomen. Hun huis werd geplunderd en vervolgens in brand gestoken. Zij vluchtten naar Apeldoorn en doken daar onder tot de bevrijding. Op 16 mei 1945 hervatte de burgemeester zijn werkzaamheden in Laren. Voor zijn verzetswerk ontving hij de Engelse onderscheiding King´s Medal for Courage in the cause of Freedom.

Afscheid

Van Nispen van Sevenaer was 65 jaar toen hij het burgemeesterschap weer op zich nam. Tegenwoordig word je gestimuleerd om na je 65ste door te werken. Bij burgemeester Van Nispen van Sevenaer gebeurde het tegenovergestelde. Omdat hij de pensioengerechtigde leeftijd had bereikt, moest hij zijn ambt neerleggen. Hij had echter geen huis en weinig bezittingen meer toen hij in Laren terugkwam. Als hij zijn baan zou verliezen, zou hij niet meer in de ambtswoning aan de Stationsweg 3 kunnen wonen en kwam hij letterlijk op straat te staan. Zijn ontslag werd nog enige tijd opgeschort maar per 15 maart 1946 werd hij uit zijn functie ontheven. Hij kon in hetzelfde huis blijven wonen als huurder.

foto nispen 2Hij had zelf graag aan willen blijven en velen hadden hem liever niet zien vertrekken. De secretaris sprak bij zijn afscheid: 'Dit is een donkere dag en een kwaad uur. Een kwaad uur voor U, omdat Gij het zooveel anders en zooveel beter hadt verdiend. Een kwaad uur voor ons, omdat wij het zoo gaarne anders hadden gewild'. Als dank voor de bewezen diensten werd hem door de secretaris een Friese staartklok aangeboden met de volgende woorden: 'Moge deze klok in Uw woning een levend getuigenis zijn van de gevoelens van sympathie, hoogachting en dankbaarheid, welke het personeel U toedraagt'. Na zijn afscheid als burgemeester bleef hij in Laren wonen. De heer Van Nispen van Sevenaer stierf op 78-jarige leeftijd op 11 maart 1958 in een ziekenhuis te Arnhem . Hij ligt begraven op het St. Janskerkhof in Laren.

Afscheidslied Burgemeester Van Nispen

Wijze: Merck toch hoe sterck

 

Dankbare jeugd zich nu zingende meldt

Om U, die reeds in een blijder verleden

Zich voor het wel van ons dorp hebt gesteld,

Om het behoud van haar schoon hebt gestreden.

Wel kon de oorlog wonden slaan! Zie naar bos en heide!

Toch treden wij zingende aan, om U een feest te bereiden!

Veel werd geschonden, helaas, in het vroede Laren,

Maar gij wist Uw eer en naam trouwlijk te bewaren.

Trouwelijk hebt gij in dagen van krijg

U van Uw taak en Uw plichten gekweten!

Ondacks gevaren en grimmig gedreig

U toch een vader der burgers geweten!

Wel moest ge vlieden, van ons gaan, om des vijands lagen!

En, mede met anderen, kreegt ook gij leed, verlies te dragen.

Veel ging verloren bij ´t zoo moedige streven,

Maar hoge waardering voor U is gebleven!

 

Opmerkingen

1 De heer van Nispen van Sevenaer was van 1913 tot 1922 tevens burgemeester van Blaricum. Dit artikel behandelt hem echter alleen in zijn functie als burgemeester van Laren.

Bronnen

  • Streekarchief Gooi en Vechtstreek, collectie losse aanwinsten, inventarisnummer 524

  • Streekarchief Gooi en Vechtstreek, gemeentebestuur Laren 1925-1989, inventarisnummer 427

  • Laarder Courant de BEL, 14 maart 1958

  • Laarder Courant De BEL, 25 mei 1934

  • Laarder Courant De BEL, 1 juni 1934

  • Laarder Courant De BEL, 18 maart 1958

terug naar boven

Laatst gewijzigd: 26/06/13