De Panorama

Dit jaar bestaat het mannenblad Panorama, Nederlands eerste geïllustreerde tijdschrift, 100 jaar. Met een herdruk van de eerste uitgave van de Panorama uit 1913, die half januari 2013 verkrijgbaar was voor de oorspronkelijke prijs van 10 cent, werd een begin gemaakt met de viering van het jubileum.

Het jubileum zou aan de aandacht van het Streekarchief Gooi en Vechtstreek zijn ontsnapt als  daar niet toevalligerwijs van een exemplaar van een Panorama van 29 juli 1914 was geschonken.

Een paginavullende foto van twee dames en een meisje in historische dracht voor een oud-Hollands geveltje met het onderschrift ‘Uit het land van Laren’ staan op de voorzijde van dit nummer. De volgende pagina trekt pas echt de aandacht, meerdere foto’s van geveltjes die lijken te zijn gemaakt van bordkarton ter illustratie van een verslag over de ‘Gooische Markt’ te Laren. Zijn de gebouwen op deze foto’s fictie of werkelijkheid en wat doen de figuren in klederdracht in deze setting?

Klik voor vergrotingKlik voor vergroting
Panorama van 29 juli 1914 
  

De Gooische Markt was het initiatief van het Centraal Comité te Laren, en vond plaats in de maanden juli en augustus van 1914. Aan de markt was een tentoonstelling verbonden van woning- en tuininrichting, getuige een mooi affiche op de website van het Geheugen van Nederland. De markt werd geopend voor genodigden op donderdagmiddag 9 juli 1914 om 14.15 uur door de voorzitter van het Centraal Comité, de heer Tabak. In zijn openingsrede gaf de heer Tabak een uiteenzetting van het begrip kunst en hij sprak de hoop uit dat de Gooische Markt een klein stukje leven was, een plaats, waar men mooie dingen kon zien, maar ook een plaats waar men zaken kon doen en waar de kunst werd gediend. De opening vond plaats in de Kunstzaal van het Raadhuis te Laren en werd opgeluisterd door de Vioolschool van Louis Sterk uit Amsterdam. Het publiek kon vanaf drie uur de Gooische Markt bezoeken, de entree op de openingsdag was 50 cent, daarna 25 cent.

Om 17.00 uur werd er een introductievoorstelling gegeven in de schouwburg te Laren door de Kunstzinnige Sociëteit De Kattebel, motto ‘Wie zal 'm anbinden’ onder de artistieke leiding van J. Louis Pisuisse en Max Blokzijl. Voor het affiche op de website van het Geheugen van Nederland, klik hier. Om 18.30 was er een Groot Militair Concert, gegeven door de Stafmuziek van het 1e Regiment Huzaren te Amersfoort.

De locatie van de markt was op de terreinen van het station van de Gooische Trammaatschappij. Daar werden vijfendertig in renaissancestijl uitgevoerde gebouwen opgebouwd door de firma Bennewitz, waaronder imitaties van bestaande gebouwen. In de gebouwen, zoals in ’t Kaertehuys van Jan Toeback en het Gildehuys van Bijlhouwers, konden bedrijven hun producten exposeren en verkopen. Een tentoonstelling van nijverheidskunst, met onder andere inzendingen van de firma J. Stokvis te Arnhem en oud-koperen voorwerpen en kunstvoorwerpen vervaardigd door Jacq. Raeskin, werd ondergebracht in de grote Raadhuiszaal. Voor een goed organisatorisch verloop van het evenement had het comité een bureau ingericht in de kleine zaal van het Stations-Hotel te Laren. In 1909 was al eerder een Gooische Markt georganiseerd op dezelfde locatie als de markt in 1914, het initiatief was toen genomen door ‘Larens Bloei’.

Ook voor vermaak was gezorgd, op het marktplein werd door kleurig uitgedoste jonge dames bier geschonken en bewaarden hellebaardiers de orde. Avondfeesten met schitterende verlichting met muziek- en toneelopvoeringen waren te bezoeken in een openluchttheater en muziektempel op het feestterrein en in de schouwburg te Laren. Zo was er bijvoorbeeld op 12 juli ‘s avonds een concert door Crescendo uit Bussum en waren er dagelijkse voorstellingen door De Kattebel (entree 25 cent en kinderen 15 cent).

Uit krantenartikelen over de Gooische Markt te Laren komt vooral naar voren dat het publiek zich goed kon amuseren maar dat men zich niet al te veel moest voorstellen van het kunstgedeelte van de tentoonstelling. Het aantal inzendingen was namelijk beneden verwachting gebleven. De Gooische Markt kreeg geen vervolg en al op vrijdag 4 september 1914 bood het Centraal Comité in Het Nieuws van den Dag de door de firma Bennewitz in renaissancestijl gebouwde gevels, het openluchttheater, de muziektempel en sierlijke lichtmasten ‘samen met een grote partij prima houtwaren et cetera’ te koop aan. In september 1935 werd door de Burgemeester en Wethouders van Laren besloten op het terrein waar eerder de Gooische Markt plaatsvond in werkverschaffing een hertenkamp aan te leggen.

Terug naar boven

Laatst gewijzigd: 04/02/13