De oude Hilversumse markt 1745-1931

De Hilversumse markt is een publiekstrekker voor het gehele Gooi, dat was vroeger niet anders. Hier leest u meer over het ontstaan van de markt en de verplaatsingen tot aan de huidige locatie.

Al in 1745 kreeg Hilversum  een octrooi (vergunning) van de Staten van Holland om een paarden en beestenmarkt te houden.

Dit kunnen we het begin van de marktdagen noemen. Van een wekelijkse markt was nog helemaal geen sprake en tot aan 1823 (het jaar waarin Hilversum een wekelijkse markt kreeg) waren het alleen de koe- en paardenmarkten die  enkele keren per jaar veel aanloop trokken.

In 1812 deed het dorspbestuur op verzoek van de onder-prefect van het arrondissement Amsterdam opgave van het aantal koeien op de markt. Volgens die opgave waren dat er ongeveer 500 tijdens de voorjaarsmarkt en veel minder in het najaar, namelijk tussen de 100 en 150. Iets slechter was het gesteld met de paardenmarkt: ‘de paardemarkt is op 18 juni maar mag geen naam hebben, daar komen ordinair [gewoonlijk] 7 à 8 stuks oude paarden’.

Klik voor vergroting
Woensdagse markt op de Groest , 1921
 

Markt op de Kerkbrink

In beide beestenmarkten kwam verandering toen Hilversum in 1823 een wekelijkse markt kreeg. Dit ging echter niet van een leien dak. Om een markt te mogen houden moest men goedkeuring vragen aan de Kroon. Doordat het Hilversumse bestuur zonder vergunning een reglement deed opmaken en een bekendmaking liet verspreiden over het nieuwe marktwezen, schoot dit bij de overheid in het verkeerde keelgat. Hilversum werd op de vingers getikt, deed daarna alles wel volgens de regels en kreeg toen al snel deze langgewenste weekmarkt .

Gelukkig is het reglement bewaard gebleven waardoor er een goed beeld is te krijgen van de markt aan het begin van de 19e eeuw.

Volgens het reglement werd de weekmarkt op elke woensdag gehouden en wel aan de Kerkbrink, recht voor het (nu oude) raadhuis. Ook is bekend wat er verhandeld mocht worden: graan, vee, boter, eieren, erwten, bonen, aardappelen, kaas, groenten, vruchten en gevogelte etc. De markt begon om 7 uur in de ochtend en duurde tot 1 uur ´s middags. Het boter moest worden afgeschermd tegen regen en zon, niet overbodig in een tijd zonder koelsystemen.

De weekmarkt heeft een lange tijd bestaan op de Kerkbrink. Toch besloot de gemeente in 1888 tot enkele veranderingen. Om de redenen daarvoor te begrijpen moeten we even in de archieven kijken van het jaar daarvoor…

Winkeliers voelen zich bestolen

Een stuk uit 1887 toont aan dat de woensdagmarkt elke week veel bezoek trok en een goede omzet draaide. In dat jaar stuurden maar liefst 57 winkeliers uit Hilversum een brief naar de gemeenteraad. De boodschap daarin was duidelijk: ze voelden zich bestolen door de marktkooplui, waarvan een groot deel niet eens uit Hilversum kwam, en, zo stelden de winkeliers,  veel inkomsten wegtrok uit de gemeente.

De gemeenteraad besloot daarop  tot het verplaatsen van de markt van de Kerkbrink naar de Groest, tussen de Kerk- en Veerstraat. Ook werd er een reglement voor de marktmeester opgesteld en kwam er een nieuwe verordening op het marktwezen: ‘de van ouds bestaande boter- en kaasmarkt, die des woensdags van iedere week wordt gehouden, uit te breiden en te bepalen dat daarop ook zullen mogen worden aangevoerd gevogelte, voortbrengselen van land- en tuinbouw en verdere alle koopwaren, goederen en voorwerpen, die op handel en nijverheid betrekking hebben’. Winkeliers  konden  zich ook  voor de markt inschrijven.

Toch bleek de locatie op de Groest geen goede keuze, er was te veel lawaai en andere hinder voor de omwonenden.

Eind jaren negentig  van de 19e eeuw werden er stappen ondernomen om de markt naar het Langgewenst  te verplaatsen. Tal van mooie plannen zijn daarvoor gemaakt en bewaard gebleven.

Toch werd pas in 1931 het  Langgewenst voor de markt in gebruik genomen. De marktkooplui protesteerden al bij voorbaat in 1930 tot zelfs in Den Haag tegen de voorgenomen verhuizing. Waarschijnlijk was het voor de handelaren een kwestie van wennen, want gelukkig zijn ze er nog en kan iedereen genieten van deze mooie markt met een bijzondere geschiedenis.

Klik voor vergroting Klik voor vergroting
De markt op het Langgewenst, 1/6/1971  

Laatst gewijzigd: 02/07/13