Graven in de Willibrordkerk te Nederhorst den Berg

 

Voor gelovigen zijn de belangrijkste gebeurtenissen in hun leven onlosmakelijk verbonden met de kerk. Daar word je gedoopt, je gaat er trouwen en je wordt uiteindelijk begraven vanuit de kerk. Fysiek wordt men vrijwel nooit meer in de kerk zelf begraven. Vroeger kwam dit echter regelmatig voor. Daarvan getuigen de graven in de Willibrordkerk van de Protestantse Gemeente te Nederhorst den Berg. Hier zijn graven te vinden van personen die voor 1828 zijn overleden. Daarna mocht er namelijk niet meer in de kerk begraven worden. Van de periode 1765 tot 1828 werd er een register bijgehouden, waarin opgetekend werd wie er in welk graf begraven lag. De graven hadden geen unieke bewoner. Er lagen meerdere personen in één graf. Daarbij komt dat de beenderen ook wel verplaatst werden van het ene graf naar het andere. Een uitgebreide en nauwkeurige administratie was dus wel noodzakelijk.

Een bijzonder geval was Jan de Heer. Hij was eigenaar van het graf met nummer 20 en werd hierin begraven op 15 augustus 1795. In het register vinden we hier de volgende tekst: 'wegens langte komt de kist (van gemelde) in ´t graf N◦ 10 nog ½ zark'. De man was kennelijk zo lang dat hij niet in zijn eigen graf paste! Bij nummer 10 staat geschreven: 'in ´t graf N◦ 20 is begraaven onder in Jan de Heer, welk met het voeten end, in dit graf N◦ 10 komt te legge met de langte van van de halven zark . Dus kan in dit graf geen groot lyk gezet worde onder in zoo lang gemelde niet is gerojen uyt ´t graf N◦ 20'. In het graf met nummer 10 kon geen groot persoon begraven worden totdat Jan de Heer uit het graf geruimd zou worden. Voorin het register vinden we een Ordonantie op het Begraaven van de Dooden Rakende de Kerk tot Nederhorst. In dit reglement van 6 oktober 1795 wordt uitgebreid beschreven wat de kosten voor een begrafenis en voor de diensten van de koster waren. Zo kreeg de koster bijvoorbeeld 18 stuivers 'van een oude Doode die na buyten vervoerd word', 12 stuivers 'van een kind op de baar' en 6 stuivers van een kind 'onder de arm'. De armen mochten echter gratis gebruik maken van de diensten van de koster: 'Den Armen, dat is die van de Diaconij, worden bedeelt, en die het om gods wil begeeren zal hij om niet dienen'.

Voor meer informatie over de grafzerken in de Willibrordkerk verwijzen wij graag naar een uitgave van de historische kring Nederhorst den Berg 2008 over deze kerk uit 2008: De Willibrordkerk door de eeuwen heen. Hierin is ook een plattegrond te vinden, gebaseerd op de plattegrond uit 1795, waarop staat aangeduid welke grafstenen nu gaaf/kapot zijn en welke tekst er op de grafstenen staat. Deze inventarisatie is op 18 mei 2007 uitgevoerd na verwijdering van de houten vloer die er in 1939 was gelegd.

plattegrond graven

Plattegrond met genummerde graven van de vloer van de Nederlandse Hervormde kerk te Nederhorst den Berg, [1795].

(Streekarchief Gooi en Vechtstreek, collectie doop-, trouw- en begraafboeken Nederhorst den Berg 1625-1825, inventarisnummer 16)

 

Bronnen

  • Streekarchief Gooi en Vechtstreek, collectie doop-, trouw- en begraafboeken Nederhorst den Berg 1625-1825, inventarisnummer 16. Register van eigendom en gebruik der graven over de periode 1765-1828.

  • De Willibrordkerk door de eeuwen heen / redactie: Jan Baar, Tineke Griffioen, Gerard Baar en Theo van der Zee. - Nederhorst den Berg : Dunnebier, cop. 2008

    terug naar boven

Laatst gewijzigd: 25/06/13